Het Riziv behoort tot de tien grootste gebruikers van consultancy binnen de federale overheid. Tussen 2020 en 2022 werd bijna 48% van zijn uitgavenbudget, ofwel 115,5 miljoen euro, besteed aan externe opdrachten of interne diensten via openbare structuren.
De Rekenkamer heeft woensdag een rapport gepubliceerd over het gebruik van consultancy door de federale overheid. Zij heeft 45 instellingen gecontroleerd voor een totaalbedrag van 1,4 miljard euro over de periode 2020-2022, waarvan 80% verband houdt met informatica. Geëxtrapoleerd naar het hele federale niveau worden de totale kosten voor consultancy geraamd op ongeveer 2,5 miljard euro.
Voor het Riziv zijn de uitgaven verdeeld over 27,7 miljoen euro voor in house diensten – met name via Smals en Egov Select – en 87,9 miljoen voor externe contracten of overheidsopdrachten. Het totale uitgavenbudget van het Riziv bedroeg in deze periode 239,8 miljoen euro. Het rapport vermeldt dat de FOD Volksgezondheid 70,1 miljoen euro aan consultancy heeft uitgegeven, wat neerkomt op ongeveer 3% van een totaal uitgavenbudget van 2,67 miljard euro.
De Rekenkamer wijst op het ontbreken van een duidelijke federale strategie voor het gebruik van consultancy en merkt op dat de rechtvaardiging van de behoeften vóór uitbesteding vaak onvolledig is. Kosten-batenanalyses tussen interne en externe oplossingen blijven zeldzaam en de opvolging van de resultaten is onvoldoende. Zij waarschuwt ook voor een structurele afhankelijkheid van consultancy, met name op het gebied van informatica.
In zijn antwoord erkent het Riziv dat het een beroep doet op consultants om zijn interne tekortkomingen te verhelpen. "Externe consultants voorzien rechtstreeks in specifieke behoeften die moeilijk door interne middelen kunnen worden vervuld. Extern advies vult dus de tekortkomingen van het interne personeel en de beperkingen in verband met de aanwervingsvoorwaarden aan“, aldus het Instituut, dat eraan toevoegt dat ”de beschikbaarheid en de vaardigheden van het interne personeel en de aanwervingsmogelijkheden moeten worden verbeterd" om dit beroep op adviesdiensten te verminderen.
De dienstverleners die het meest door het Riziv worden ingeschakeld, zijn Smals en ProUnity voor IT-projecten en Deloitte voor strategie- en organisatieopdrachten. Het Hof herinnert er echter aan dat Smals en Egov Select, hoewel zij als IT-dienstverleners voor hun leden optreden, worden beschouwd als in house openbare structuren en niet als externe consultants in strikte zin. Hun prestaties zijn dus al inbegrepen in het totale bedrag van 115,5 miljoen euro dat aan het Instituut is toegekend en mogen niet afzonderlijk worden opgeteld.
De Rekenkamer beveelt aan om het gebruik van consultancy beter te reguleren, de interne competenties in kaart te brengen en de kosten systematischer te evalueren alvorens uit te besteden. Het Riziv zegt deze aanbevelingen te onderschrijven, maar benadrukt dat de voor 2025 geplande vermindering van de personeelsmiddelen met 1,8% een effectieve vermindering van het gebruik van consultants moeilijk zal maken.
