De ziekenhuisactiviteit in België in 2023 vertoont grote verschillen tussen de netwerken, zowel wat het volume als de organisatie van de zorg betreft. Terwijl sommige netwerken de voorkeur geven aan dagopnames, concentreert een ander deel een groot deel van hun activiteit op spoedgevallen. De FOD Volksgezondheid publiceert een gedetailleerde kaart van de patiëntenstromen en de loyaliteit van de patiënten aan de locoregionale netwerken.
In 2023 registreerden de Belgische ziekenhuizen 1.749.272 klassieke ziekenhuisopnames, 2.509.933 dagopnames en 2.759.510 ambulante contacten met de spoeddiensten, volgens de minimale ziekenhuisgegevens (MZG) gepubliceerd door de FOD Volksgezondheid. Deze cijfers illustreren dat de ziekenhuisactiviteit nog steeds wordt gedomineerd door korte behandelingen en een massaal beroep op de spoeddiensten, vooral in de grote ziekenhuisnetwerken.
Chorus en Elipse aan kop voor activiteitsvolume
De netwerken Chorus en Elipse liggen aan kop op dit vlak. Chorus omvat 5 openbare ziekenhuizen (het UVC Brugmann, het Jules Bordet Instituut, het UVC Sint-Pieters, het Koningin Fabiola Kinderziekenhuis en de Iris-Zuidziekenhuizen) en 2 privéziekenhuizen (Erasmus en Chirec).
Elipse bestaat uit het Citadelziekenhuis, het UZ Luik, het Centre hospitalier du Bois de l'Abbaye, de Clinique André Renard, het CHR Huy, het CHR Verviers, het Centre Hospitalier Reine Astrid in Malmedy en ISoSL.
Ze onderscheiden zich zowel door hun contacten met patiënten als door het aantal erkende bedden. Samen vertegenwoordigen ze een groot deel van de ziekenhuisactiviteit in het land. In deze twee netwerken wordt ongeveer de helft van de ingrepen uitgevoerd in het kader van ambulante consultaties op de spoeddienst.
Uit de uitsplitsing naar type verblijf blijkt bovendien dat een groot deel van de ziekenhuisopnames dagopnames betreft: in de meeste netwerken vertegenwoordigt dit type zorg tussen 50% en 67% van het totale aantal ziekenhuisopnames, waarbij sommige instellingen dit percentage zelfs overschrijden.
Regionale verschillen in het gebruik van gezondheidszorg
De verschillen tussen netwerken zijn ook zichtbaar op territoriaal niveau. Uit een analyse van de loyaliteit van patiënten aan eenzelfde netwerk blijkt dat in verschillende regio's een zeer grote meerderheid van de patiënten (75% tot 100%) zowel voor klassieke als voor dagopnames in hetzelfde locoregionale netwerk wordt opgenomen. Dit fenomeen van loyaliteit is vooral uitgesproken in minder concurrerende geografische gebieden, terwijl in stedelijke gebieden, waar meerdere netwerken naast elkaar bestaan, de keuze meer divers is.
Contrasterende activiteitenprofielen per netwerk
Sommige netwerken hebben een overwegend type activiteit: zo concentreren de netwerken Mira, Andreaz en Noord-Oost Limburg zich op klassieke ziekenhuisopnames, terwijl andere – zoals Elipse en Humani Santé – voor meer dan 60% actief zijn in dagziekenhuisopnames. De netwerken Phare, Helora, Move en RHCL Vivalia hebben dan weer een evenwichtiger profiel.
Deze verschillen zijn het gevolg van organisatorische keuzes, beperkte middelen en demografische en geografische specifieke kenmerken.
Kaart van de aantrekkelijkheid van de netwerken
De kaarten met de geografische spreiding bevestigen de dominantie van bepaalde netwerken in hele gebieden. Dat is het geval voor het MIRA-netwerk in Oost-Vlaanderen. Dat is gevestigd op acht campussen: Beveren, Dendermonde, Hamme, Lokeren, Sint-Gillis-Waas, Sint-Niklaas, Temse en Zele. Verder zijn er het Helora-netwerk in de regio Luik en Vivalia in de provincie Luxemburg. Andere gebieden, zoals Brussel en Henegouwen, zijn meer gefragmenteerd, met een ziekenhuismarkt die meer verspreid is over verschillende netwerken.
Methodologie en beperkingen
De minimale ziekenhuisgegevens houden geen rekening met psychiatrische opnames, niet-gefactureerde of onvoltooide opnames, noch met ambulante contacten buiten de spoedgevallen. Ze geven echter een representatief beeld van de ziekenhuisactiviteit in België in 2023, wat nuttig is om de territoriale organisatie van de zorg en de patiëntenstromen tussen de structuren te evalueren.
