GIBBIS wil dat de federale regering nu al een transitiefonds toezegt om de ziekenhuishervorming te financieren. De concrete middelen kunnen later worden vastgelegd, zodra de ziekenhuizen hun plannen hebben uitgewerkt. Volgens Dieter Goemaere, directeur Ziekenhuizen bij GIBBIS, kunnen de ziekenhuizen de hervorming niet met hun bestaande middelen betalen.

GIBBIS legt die eis op tafel tijdens de begrotingsonderhandelingen. Veel ruimte voor bijkomende besparingen hebben de ziekenhuizen niet meer. Vooral de Brusselse ziekenhuizen staan er slecht voor. Uit de MAHA-studie van Belfius uit 2025 blijkt dat hun financiële situatie slechter is dan die van hun Vlaamse en Waalse collega's. Bijna vier op de tien opgenomen patiënten komen bovendien uit een ander gewest.

Op tien jaar tijd namen de ziekenhuisopnames, vooral in dagziekenhuizen, en de bezoeken aan de spoedgevallendienst met 25% toe. GIBBIS steunt appropriate care en wil onder meer zorg met weinig toegevoegde waarde beperken en praktijkverschillen onderzoeken. Daarbij verwacht Goemaere vooral maatregelen op medisch en farmaceutisch vlak. De hervorming van het ziekenhuislandschap zelf zal niet onmiddellijk besparingen opleveren.

“Eerst investeren, dan besparen”

De bedoeling is dat ziekenhuizen straks met evenveel personeel en dezelfde middelen meer patiënten kunnen behandelen. Daarvoor moeten ze activiteiten samenvoegen, locaties herbestemmen, personeel overplaatsen en soms fuseren. Ook de harmonisering van elektronische patiëntendossiers kost geld. Tijdens de overgang kunnen bovendien tijdelijk parallelle structuren nodig zijn om de zorgverlening te verzekeren.

GIBBIS wil dat de federale overheid die organisatorische kosten en de personeelskosten opvangt. Investeringen in infrastructuur blijven de verantwoordelijkheid van de deelstaten. Ook de nieuwe nomenclatuur brengt bijkomende kosten mee. Alleen al de aanpassing van software en de opleiding van medewerkers vergen een eenmalige investering van 63 miljoen euro, berekende de Federale Raad voor Ziekenhuisvoorzieningen.

Goemaere vraagt de regering om het principe van een federaal transitiefonds nu al goed te keuren. Het bedrag kan worden bepaald zodra de ziekenhuizen hun hervormingsplannen hebben uitgewerkt. Het geld mag in geen geval uit de bestaande werkingsmiddelen komen. De ziekenhuizen moeten tijdens de hervorming immers hun normale zorgverlening blijven verzekeren.

Grote ziekenhuishervormingen kregen in het verleden telkens financiële steun van de overheid. Ook nu is die steun volgens GIBBIS noodzakelijk. De sector heeft bovendien behoefte aan enige stabiliteit in financiering en regelgeving. Verschillende grote hervormingen lopen immers tegelijk.

Steeds meer verplichtingen

Naast de Belgische hervormingen krijgen ziekenhuizen steeds meer Europese verplichtingen opgelegd. Goemaere verwijst onder meer naar cyberveiligheid en farmaceutische normen. Die maatregelen komen vaak de patiëntveiligheid ten goede, maar de financiering blijft achter. Voor cyberveiligheid ziet hij mogelijkheden in een intensievere samenwerking met Defensie.

Hij vindt bovendien dat België soms te ver gaat bij de omzetting van Europese regels. Het legt strengere verplichtingen op zonder daar voldoende geld tegenover te zetten. “Ofwel zorgt men voor de nodige middelen, ofwel moeten we minder ambitieus en iets pragmatischer te werk gaan.”

Groeinorm behouden

GIBBIS vraagt daarnaast dat de regering de groeinorm uit het regeerakkoord respecteert. Die moet de stijgende zorgbehoeften opvangen en is niet gekoppeld aan de economische groei. Als de regering toch wil besparen, moet ze volgens GIBBIS eerder ingrijpen op systeemniveau dan bij de zorgverleners. De federatie verwijst onder meer naar de terugbetalingen en de toekenning van de verhoogde tegemoetkoming.

De ziekenhuissector heeft vorig jaar al 200 miljoen euro aan besparingen gedragen, onder meer via honoraria, geneesmiddelen en rechtstreekse ingrepen in de ziekenhuiszorg. Nieuwe besparingen op artsenhonoraria treffen ook de ziekenhuizen, net als hogere energieprijzen en een eventuele btw-verhoging. Tegelijk wordt van hen verwacht dat ze investeren, hun organisatie hervormen en meer patiënten behandelen. “Ze kunnen niet tegelijkertijd nog meer bezuinigingen dragen”, besluit Goemaere.