De ziekenhuizen betalen de prijs voor twintig jaar uitstel van hervormingen. Dat zegt dr. Gilbert Bejjani, voorzitter van de Brusselse afdeling van BVAS, in een reactie op Philippe Devos (Unessa). Devos hekelde de structurele besparingen voor de ziekenhuizen en verklaarde de Pax Hospitalia dood. Bejjani waarschuwt dat de rekening niet mag worden doorgeschoven naar de artsen.
“Ik begrijp de moeilijkheden van de ziekenhuissector”, zegt Bejjani. “Maar ik weet niet op welke planeet hij leeft: de overheid heeft het geld niet meer.” Volgens Bejjani betaalt de sector vandaag de prijs voor zijn jarenlange verzet tegen consolidatie, harmonisering en standaardisering, “een verzet dat ik al hoor sinds ik me met de gezondheidszorg bezighoud”.
De hervorming van het ziekenhuislandschap en de ziekenhuisfinanciering dringt zich volgens hem “bijna noodgedwongen op, maar met twintig jaar vertraging”. Bejjani verwijst naar de fusie binnen het Academisch Ziekenhuis Brussel (H.U.B.). “Die had twintig jaar geleden al moeten plaatsvinden. En dat geldt ook elders.”
Te veel vestigingen, te veel bedden
De expertengroep die de hervorming voorbereidt, telt 189 vestigingen voor 103 ziekenhuizen. “Dat is enorm”, zegt Bejjani, die onlangs met de Belgische Vereniging van Ziekenhuisdirecteurs (BVZD) op studiereis naar Ierland ging. “België telt 5,4 ziekenhuisbedden per 1.000 inwoners, Ierland 2,9. Ik zeg niet dat Ierland er genoeg heeft, maar wij hebben nog altijd te veel bedden.”
“We betalen de prijs voor jarenlang afwachten, een zekere laksheid en een comfortabele situatie die iedereen, ook het artsenkorps, bijzonder veel heeft gekost”, vervolgt Bejjani. Hij wijst erop dat ziekenhuizen die verlies lijden al jaren een groter deel van de artsenhonoraria inhouden.
En het transitiefonds waarvoor Devos pleit? “Te laat. Er is geen fonds geweest voor de invoering van de laagvariabele zorg, en er is er ook geen voor de hervorming van de nomenclatuur. Als de ziekenhuizen een fonds willen om verschillende vestigingen naast elkaar open te houden, dan zou er ook een fonds voor de nomenclatuur moeten komen. Anders zal iedereen uiteindelijk minder overhouden dan voordien.”
Het conjuncturele wordt structureel
De begroting voor 2027 voorziet meer dan 531 miljoen euro voor ziekenhuisafrekeningen en geschillen. Devos vergelijkt de overheid met een klant die eindelijk een achterstallige factuur betaalt en vervolgens een blijvende tariefverlaging oplegt. “De overheid staat niet in een klant-leverancierrelatie”, werpt Bejjani tegen. Hij heeft bij de ziekenfondsen en in de Commissie voor Begrotingscontrole al vragen gesteld over de inhaalbedragen in het budget van financiële middelen (BFM).
“Ik heb nog geen definitief antwoord gekregen, maar het lijkt erop dat die inhaalbedragen niet worden opgenomen in het BFM van de daaropvolgende jaren. Om het duidelijk te maken: als er in 2025 extra geld wordt uitgetrokken voor een herberekening van het BFM van 2019, terwijl de begroting van 2019 al was opgebruikt, waarom wordt dat inhaalbedrag dan niet afgetrokken van de begroting van 2025? In tegenstelling tot andere budgetten lijken die herberekeningen niet binnen een gesloten enveloppe te gebeuren.”
“We hebben altijd gezien dat bepaalde sectoren hun budget overschreden, maar nu blijkt dat ook de ziekenhuizen dat hebben gedaan”, vervolgt Bejjani. “Het BFM stijgt sterker dan de index en gaat ongetwijfeld ten koste van de groeinorm. En dan zijn er nog de extra middelen van de voorbije jaren, zoals bijna 40 miljoen voor cyberveiligheid of 80 miljoen aan energiecompensatie in 2023.”
Devos weigert “structureel te betalen voor een conjuncturele gebeurtenis”. Bejjani draait de redenering om: “Die inhaalfinanciering, die de begroting doet oplopen, is structureel geworden. Daar is niets conjunctureels aan.”
Ook de besparing van 47 miljoen euro op het dagziekenhuis relativeert hij. Devos beschouwt die als een van de maatregelen die de ziekenhuisinvesteringen in het gedrang brengen. “47 miljoen, terwijl de artsen vorig jaar 150 miljoen hebben moeten besparen. En die 47 miljoen waren voor een deel onterecht: heel wat ambulante nomenclatuurcodes zijn in het ziekenhuis terechtgekomen. Bovendien komt die inspanning bijna een jaar te laat.”
Weinig steun voor de artsen
Devos heeft begrip voor de artsen, die 36,9 miljoen euro moeten besparen, hoewel hun uitgaven volgens de BVAS ongeveer 17 miljoen euro onder de ramingen liggen. “Als ik in hun plaats was geweest, had ik tegen de begroting gestemd”, zei hij. Toch stemden de BVAS en het Kartel op 5 oktober voor het voorstel in het Verzekeringscomité.
Bejjani vindt die oproep merkwaardig. “De ziekenhuizen vragen ons dus om tegen een begroting te stemmen waarin wij een inspanning leveren om hen te helpen? Toch een beetje absurd, zeker als je weet dat er nog bijkomende inspanningen zullen volgen, en wel voor iedereen.” Hij herinnert eraan dat de artsen vorig jaar weinig steun kregen. “Toen de artsen 150 miljoen euro aan besparingen opgelegd kregen, hebben we bijzonder weinig steun gekregen, hoewel wij vonden dat de inspanningen oneerlijk verdeeld waren. En dit jaar wordt ons opnieuw gevraagd inspanningen te leveren om anderen te ondersteunen.”
Dan is er nog de Pax Hospitalia, een principe dat de regering in juli 2025 heeft vastgelegd: op termijn de ziekenhuizen financieren zonder afdrachten op artsenhonoraria of supplementen, met behoud van hetzelfde budget. Volgens Devos is die Pax Hospitalia dood. “Dat mag geen reden zijn om de supplementen te verhogen en nog meer af te houden van de artsen”, waarschuwt Bejjani. Hij herinnert eraan dat verschillende ziekenhuizen tijdens de in 2022 besliste bevriezing van de supplementen en afdrachten “opnieuw geld hadden afgehouden van het artsenkorps”.
Ook de onderbenutting van de begroting komt Bejjani bekend voor. “Toen wij minder uitgaven dan begroot, vroeg ik waarom dat geld niet opnieuw kon worden geïnvesteerd. Men antwoordde mij dat een begroting een raming is. Het artsenkorps heeft uiteindelijk begrepen dat de begrotingsprocedure dat niet toelaat. En plots wordt dat het idee van de eeuw van de ziekenhuizen.”
Historisch moment aangrijpen
In plaats van te klagen over een overheid die geen middelen meer heeft, roept Bejjani op om dit “vrij historische moment, nu we voor nog zwaardere besparingen staan”, aan te grijpen om het ziekenhuislandschap “zo moedig en zo snel mogelijk” te hervormen.
Dat betekent standaardiseren, ziekenhuisoverschrijdende functies bundelen en opnieuw gebruikmaken van de samenwerkingsmogelijkheden die Maggie De Block voor de ziekenhuisnetwerken heeft gecreëerd. Daarbij moeten ziekenhuizen volgens Bejjani afstappen van de voortdurende angst om “een deel te verliezen van een budget dat men al dan niet heeft”.
Bejjani besluit met een waarschuwing: “Wat vaststaat, is dat het artsenkorps, en zeker de ziekenhuisartsen, moeilijk nog meer druk zal kunnen verdragen als er geen structurele hervormingen in de sector komen.”
Lees ook:Philippe Devos (Unessa): “We zitten al op het bot, nu wordt ook daarin gesneden”






