De discussie over de betaalbaarheid van geneesmiddelen is legitiem. Maar volgens pharma.be loopt het debat over geneesmiddelenuitgaven vaak spaak op verkeerd geïnterpreteerde cijfers. Chief economist Geert Steurs waarschuwt: “We moeten die discussie voeren, maar dan wel met correcte data. Want wie uitgaat van brutobedragen, trekt onvermijdelijk verkeerde conclusies.”

De afgelopen weken verschenen verschillende artikels en opinies over de explosieve stijging van de kosten voor geneesmiddelen. Zo meldde L’Echo dat de uitgaven voor immunotherapie op tien jaar tijd verdrievoudigd zouden zijn, van 1,1 miljard tot 3,1 miljard euro. En in De Tijd viel te lezen dat de totale geneesmiddelenuitgaven met 80% zouden zijn gestegen tussen 2014 en 2023.

Maar die cijfers slaan op de bruto-uitgaven, benadrukt Steurs. En die geven een vertekend beeld. “Wat écht telt voor het RIZIV-budget, zijn de netto-uitgaven,” zegt hij. “Dus na aftrek van de bedragen die bedrijven terugstorten aan de sociale zekerheid. Die terugbetalingen maken structureel deel uit van het financieringsmodel voor innovatieve geneesmiddelen.”

Dergelijke terugbetalingsmechanismen worden toegepast bij nieuwe therapieën waarvoor de klinische effectiviteit of de budgettaire impact nog onzeker is. Ze worden tijdelijk terugbetaald, gekoppeld aan een overeenkomst tussen het RIZIV en de betrokken firma. De omvang van die terugbetalingen is spectaculair gestegen. “In 2014 ging het nog om 185 miljoen euro aan terugbetalingen,” aldus Steurs. “In 2024 is dat opgelopen tot 1,7 miljard euro.” 

Zo blijken de netto-uitgaven voor immunotherapie niet verdrievoudigd, maar gestegen van 1 naar 1,5 miljard euro, een toename van 50%, waarvan de helft te verklaren is door een hoger aantal diagnoses. 

Ook wat het volledige geneesmiddelenbudget betreft, is het beeld genuanceerd. “De totale netto-uitgaven voor geneesmiddelen zijn in de periode 2014 tot 2023 gestegen met 42%. De totale RIZIV-uitgaven voor gezondheidszorg stegen in dezelfde periode overigens sneller, met 51%. En dus gaven we in die periode relatief steeds minder uit aan geneesmiddelen.” 

Pharma.be pleit dan ook voor een debat over het doelmatig gebruik van geneesmiddelen, maar wel op basis van transparante en onderbouwde cijfers.