Over twee jaar neemt de Genkse professor Jan Van Zundert (ZOL) de voorzittersstoel in van het World Institute of Pain (WIP). Reden voor Zolarium, het tijdschrift van de wetenschappelijke raad van het ziekenhuis, te interviewen in duo met dr. Martine Puylaert. Beiden zijn samen met prof. dr. Kris Vissers mede-oprichters van het befaamde Multidisciplinair Pijncentrum (MPC) van ZOL dat dit jaar 30 jaar bestaat. Enkele citaten.

(Op de vraag hoe ze de toenemende vraag naar pijnbehandelingen afremmen)

• “Het klinkt paradoxaal, maar we doen er alles aan om de instroom af te remmen en overconsumptie tegen te gaan. We werken uitsluitend op doorverwijzing via de eerste en/of tweede lijn en proberen goed af te bakenen wie bij ons terechtkan. (…) We zetten ook sterk in op samenwerking met de eerste lijn, patiënteneducatie en het bevorderen van zelfzorg. Ook re-integratie op de arbeidsmarkt krijgt steeds meer aandacht.”
• “De Warmste Week vindt dit jaar plaats in Genk, en het centrale thema is ‘mensen die in stilte lijden’. Dat raakt onze patiënten natuurlijk rechtstreeks. Daarom zoeken we naar een insteek om bij de Warmste Week aan te sluiten.”

Evoluties

• “Kniepijn of schouderpijn zien we de laatste jaren veel meer. We zien ook patiënten die na een knieprothese blijvende pijnklachten houden en door de orthopedisch chirurgen naar ons worden verwezen. Samen met de stijging van het aantal knieprotheses wereldwijd neemt ook het aantal patiënten met chronische kniepijn toe. Daarom proberen we ook uit te zoeken of we deze patiënten niet kunnen helpen die (nog) niet in aanmerking komen voor een knieprothese.”
• “Tegelijk zijn er ook aandoeningen die we haast niet meer zien, bijvoorbeeld CRPS (Complex Regionaal Pijn Syndroom, vroeger Sudeck genoemd). In de jaren negentig was dat een van de meest voorkomende diagnoses, vaak na een trauma of operatie. Nu zien we dat nauwelijks nog, mede omdat de postoperatieve zorg en pijnstilling sterk verbeterd zijn.”
• “Ook whiplashpatiënten zien we veel minder dan vroeger, wellicht omdat er veel geïnvesteerd is in veiligere auto’s.”
• “We zien meer complexe patiënten, mensen bij wie je meteen voelt dat er ook een psychologische component meespeelt.”

Less is more

• “De pijngeneeskunde was (in het begin) een heel heterogeen vakgebied, met een zeer diverse populatie en uiteenlopende behandelingen. Er was veel onduidelijkheid, en we hebben dat kunnen gebruiken om samen met collega’s richtlijnen vorm te geven. Zo hebben we meegewerkt aan een standaard, die niet alleen in België, maar ook internationaal gewaardeerd wordt.”
• “De ‘Less is more’-aanpak vind ik een van de belangrijkste evoluties of inzichten. (…) Een concreet voorbeeld wat interventies betreft, is de techniek van gepulseerde radiofrequentie. Ik (Prof. Van Zundert, red.) had het genoegen om daar mijn proefschrift over te schrijven in 2005, gevolgd door collega Koen Van Boxem in 2014: je probeert iets te doen – gericht en voorzichtig – maar zonder onnodige schade te veroorzaken. Met deze techniek hebben we echt wel een stap vooruit gezet. Ze wordt vandaag niet alleen in ons centrum, maar wereldwijd heel vaak toegepast.”

Uitstraling

• “Vandaag hebben we in ons pijncentrum al meer dan 70 pijnspecialisten opgeleid. Velen van hen werken nu in Vlaamse en Nederlandse ziekenhuizen. In aantal en kwaliteit zijn we uitgegroeid tot een van de grootste opleidingscentra, zelfs groter dan de universitaire diensten, wat toch opmerkelijk is.”
• “Sinds enkele jaren bieden we ook stages aan voor huisartsen in opleiding onder leiding van dr. Koen Van Boxem, telkens twee maanden in roulatie met Cardiologie en Pneumologie. Intussen hebben we zo’n twintig huisartsen opgeleid. Daarmee willen we de drempel naar de eerste lijn verlagen.”
• “We blijven vechten voor de erkenning van de pijnopleiding in België. Een wettelijk kader voor een officiële pijnopleiding in ons land blijft noodzakelijk.”

Naar aanleiding van het 30-jarige bestaan van het MPC organiseert het ZOL een symposium in het najaar. Op dat symposium wil men vooral de chronische pijnpatiënt centraal stellen. Later meer hierover.