De visietekst van de Vlaamse Vereniging voor Hoofdartsen & Zorgnet-Icuro is verplichte literatuur voor alle artsen-specialisten die werkzaam zijn binnen ziekenhuismuren. Deze tekst vormt een paal in het denken rond co-governance. Eerder al had Zorgnet-Icuro een grote impact op de tekst rond de hervorming van het ziekenhuislandschap. De tekst gaat duidelijk tot op het bot, ongegeneerd.

Het uitgangspunt is duidelijk: er komt “een opsplitsing van het artsenhonorarium in een intellectueel deel en een kostendekkend deel. Dat laatste zal rechtstreeks toekomen aan de ziekenhuizen en zou de afdrachtenregeling, die nu onderhandeld wordt tussen het ziekenhuisbeheer en de medische raad, vervangen.”

Medische Raad
Het vervolg van de tekst volgt uit de simpele redenering dat de macht het geld volgt. Geld weg, macht weg. Kortom, waartoe zou de medische raad nog dienen als voor de artsen enkel nog het intellectuele honorarium overblijft, waarop géén afdrachten meer bestaan? Voor niet veel: de medische raad verschrompelt tot een kleine appendix die er vooral op moet toezien dat ze de Raad Medische Diensthoofden niet te veel in de weg loopt: “artsen zullen inspraak hebben in het medisch beleid van het ziekenhuis via de organisatie van het medisch departement.”

En ook: “De huidige 18 adviesbevoegdheden (art. 137 ziekenhuiswet) zullen moeten worden herzien om overlappende bevoegdheden met het medisch departement te vermijden en opdat de professionele belangenbehartiging niet conflicteert met de ziekenhuisbrede medische belangen.”

En verder: “Dit orgaan (MC) stemt af met andere pijlers uit de ziekenhuisstructuur om tot een medisch beleid te komen dat (in de overgangsfase ter advies voorgelegd wordt aan de medische raad, en) ter goedkeuring voorgelegd wordt aan de algemene directie en het bestuur.”

Hoofdarts
Exit medische raad. Wat komt er in de plaats? Geen verrassing: “De leidinggevende rol van de hoofdarts is bepalend voor de verdere invulling van taken van het medisch departement.”

“We stellen voor dat het medisch departement gevormd wordt rond de hoofdarts, de diensthoofden, een overlegplatform tussen beide en een overlegplatform met andere stakeholders van het ziekenhuis.”

“De leidinggevende rol van de hoofdarts moet bij wet versterkt worden. In dat kader beschikt hij over een volwaardig sanctie- en instructierecht ten aanzien van de ziekenhuisartsen en kan hij zijn beslissingen ten aanzien van hen afdwingen. Als leidinggevende en eindverantwoordelijke organiseert de hoofdarts systematisch overleg met de artsen-diensthoofden. De hoofdarts is voorzitter van de raad van artsen-diensthoofden. De artsen-diensthoofden werken actief samen met de hoofdarts, ...”

Een tekening noch commentaar is hierbij nodig.

Medisch Diensthoofd
“Een raad van artsen-diensthoofden (RAD) onder leiding van de hoofdarts staat in voor de voorbereiding en (na goedkeuring door het BO) de uitvoering van de ziekenhuisbrede medische strategie.”

“De medische diensten leggen hun medisch beleidsplan op dienstniveau ter goedkeuring voor aan de raad van artsen-diensthoofden. De medische diensten stellen hun beleidsplan zo op dat het past in het ziekenhuisbrede medisch beleidsplan van de RAD. Dat vereist een versterking van de functie van de artsen-diensthoofden en een professionalisering mét een aangepaste remuneratie voor de nieuwe rol.”

Raad Medische Diensthoofden
“Binnen de raad worden artsenzaken besproken en wordt draagvlak gevormd voor de besluiten en het beleid van het medisch departement onder leiding van de hoofdarts. Dit houdt onder andere procedures in over evaluatie en sancties binnen het artsenkorps.”

De kiemen van de federale toezichtscommissie, de Orde der Artsen en DGEC worden gecentraliseerd in de Raad Medische Diensthoofden, die aangestuurd wordt door de hoofdarts.

Medisch Comité
“Er wordt een medisch comité (MC) opgericht. Dat wordt voorgezeten door de hoofdarts en bestaat van rechtswege uit de afgevaardigden uit de raad van artsen-diensthoofden, aangevuld met de algemeen directeur en de directeur verpleeg- en/of zorgdepartement, een vertegenwoordiging uit de medische raad en afgevaardigden uit het verpleegkundig/zorgdepartement.”

Best verandert de benaming van hoofdarts in (medisch) directeur.

Bestuursorgaan
Een vertegenwoordiging van de artsen in het bestuursorgaan is beperkt tot artsen of experten van buiten het ziekenhuis. Dus op dat niveau zal er geen soelaas gevonden worden.

Uitgemaakte zaak of waarschuwing?
Men kan deze visienota op tweeërlei wijze opvatten.

In de veronderstelling dat het een uitgemaakte zaak is dat het kostengedeelte niet meer als honorarium aanzien wordt en rechtstreeks naar de beheerder vloeit, is de visienota een manier om artsen aan het bewind te houden. Weliswaar niet de verkozen artsen, maar de door de beheerder aanvaarde en aangeduide hoofdarts. Die zal zijn troepen kunnen aansturen met instructie- en sanctiebevoegdheid en met de medische diensthoofden als tussenpersonen. Een strikt hiërarchisch model, zoals men dit kent in universitaire instellingen. Weliswaar heeft de medische raad actueel, ook in universitaire instellingen, een wettelijke bevoegdheid die zeer relevant is.

Men kan dit ook opvatten als een waarschuwing voor de artsen die betrokken zijn in de onderhandelingen over co-governance en de nomenclatuurhervorming, om er zeker voor te zorgen dat het kostengedeelte van medische prestaties geïncludeerd blijft in de definitie van honorarium en dat art. 155, §3 van de ziekenhuiswet (KB van 12 juli 2023) voluit van toepassing blijft in een aangepaste vorm.

Wat staat er op het spel?
In welk model is het belang van de patiënt het best gewaarborgd? De patiënt is het best gediend met artsen die rechtgeaard ondernemerschap opnemen binnen hun medische dienst, ongeacht het statuut van de arts. Dat is de beste waarborg voor goede follow-up, innovatie en werklust. Hetzelfde willen bereiken onder bevel, dwang en sanctie werkt niet bij volwassen artsen. Daar wordt ook de patiënt niet beter van.

De hervormingen die zich aandienen zijn niet enkel de nomenclatuurhervorming, niet enkel de hervorming van de ziekenhuisfinanciering, niet enkel de hervorming van het ziekenhuislandschap, niet enkel de hervorming van de ereloonsupplementen, maar ook de dagdagelijkse werking van ziekenhuisartsen. Zullen zij betaald worden als zelfstandigen met wat overblijft nadat de ziekenhuizen zich gelaafd hebben aan het budget, en gehoorzamen als bedienden met de werkuren van zelfstandigen?

Voor de Federatie Medisch Specialisten is dit beeld van de nabije toekomst meerdere bruggen te ver.

> Ontdek de visietekst